Hoogbegaafdheid, wat kunnen we ermee?

Er bestaat geen universele definitie over de term hoogbegaafdheid. Checklists met veelvoorkomende eigenschapen van hoogbegaafde kinderen lijken handig te zijn, maar geen kind voldoet aan al deze genoemde punten. Ieder kind ontwikkelt zich op eigen wijze.

Iedereen is het er wel over eens dat hoogbegaafdheid meer is dan alleen het afnemen van een intelligentietest bij een kind. Natuurlijk is een zeker denkniveau een voorwaarde voor het ontwikkelen van hoogbegaafdheid, maar talenten kunnen zich ontplooien op velerlei gebieden. Naast aangeboren capaciteiten spelen ook persoonsfactoren en omgevingsfactoren een belangrijke rol. Het gaat er dus niet alleen om wat een kind in aanleg en potentie heeft meegekregen, maar vooral ook hoe een kind zich verder kan ontplooien. Hoogbegaafdheid is niet iets waarmee je bent geboren. Talenten komen pas tot bloei wanneer kinderen zich kunnen ontwikkelen in een stimulerende omgeving.

De vraag “is mijn kind hoogbegaafd?” geeft op zich nog geen zicht op hoe de omgeving inspeelt op de leerbehoeftes van het kind. Eigenlijk wordt de vraag of een kind hoogbegaafd is of niet steeds minder belangrijk wanneer een kind voldoende kan worden uitgedaagd. Gagné ontwikkelde in 2010 een model, waarmee hij in beeld probeerde te brengen welke factoren van invloed zijn op het ontwikkelen van hoogbegaafdheid. Naast cognitief gebied nam hij daarbij ook andere talentgebieden mee, zoals technische vaardigheden, muzikaliteit, sportiviteit en artistiek talent.

Wanneer er vragen zijn over hoogbegaafdheid betekent dit bij onderzoek en advisering, dat er naast het afnemen van een IQ-test ook andere ontwikkelingsgebieden van een kind zo goed mogelijk in beeld worden gebracht en er een koppeling gemaakt wordt naar de aanpak op school en thuis. Veel kinderen met hoogbegaafdheid voelen zich al snel niet begrepen en hebben dan de neiging om in hun schulp te kruipen, te onderpresteren, of juist extreem gedrag te vertonen. Belangrijker dan de uitslag van een IQ-test is dat een kind met plezier naar school gaat en voldoende uitdaging ervaart! Het is de uitdaging voor school en ouders om dit voor elkaar te krijgen. Onderzoek naar hoogbegaafdheid is dus niet zozeer gericht op het verkrijgen van een ‘label’, maar heeft altijd als resultaat dat een kind goed in beeld is en er weer plezier in krijgt. Een gelukkig kind is beter dan een gelabeld kind!